Midden in de voorbereidingen voor Deventer Op Stelten ontmoet onze voorstellingsmarketeer Annelot Pia Meuthen, choreograaf en artistiek leider van Panama Pictures, in de Bergkerk in Deventer om te praten over haar nieuwe voorstelling met gezelschap. Allebei een beetje verregend nemen we plaats aan tafel, terwijl achter ons wordt gewerkt aan het decor voor de show van aankomend weekend.
"Het is een bijzondere voorstelling die we al eens eerder hebben gedaan. Als je de kans krijgt, ga dan vooraan zitten. Dan zie je onze dansers nog beter in de hoogte," vertelt Meuthen haar nog voordat we beginnen aan het interview.
"Durf je dat zelf ook, zo hoog in de lucht?" vraagt Annelot haar nog gauw.
Pia lacht hartelijk. "Nee, ik ben niet zo'n held in de hoogtes. Ik sta graag met beide benen op de grond als ik dans."
Panama Pictures
Toch vormt juist die hoogte een belangrijk onderdeel van haar werk. Meuthen groeide op in Duitsland en kwam voor haar dansopleiding naar Nederland. Inmiddels staat ze al jaren aan het roer van Panama Pictures, het gezelschap dat ze zelf oprichtte.
"Het is geweldig om choreograaf te zijn,” vertelt ze. "Dat is mijn droom geweest sinds ik een kind was. Als choreograaf maak je dansvoorstellingen, maar voor mij gaat het vooral om het vertellen van een verhaal met beweging."
Die droom groeide uiteindelijk uit tot Panama Pictures, een gezelschap dat bekendstaat om de bijzondere combinatie van dans, circus en beeldende decors.
"Het is voor ons heel essentieel om die disciplines samen te brengen. We willen één fysieke taal creëren waarmee we verhalen kunnen vertellen. Daarbij gaat het niet om klassiek circus, maar om het circusgetrainde lichaam. Om op grote hoogte werken, risico's durven nemen en volledig kunnen vertrouwen op je partner."
Het decor als choreografie
Een van de meest kenmerkende elementen van Panama Pictures is het decor. Dat dient niet als achtergrond, maar speelt een actieve rol binnen de voorstelling. Sterker nog: volgens Meuthen is het decor voor haar komende voorstelling onderdeel van de choreografie.
"Ik wil niet dat dansers moeten acteren. Ik wil dat ze écht ergens op reageren. Het gaat mij om de oprechte reactie van de dansers. Daarom zoek ik altijd naar situaties waarin het decor iets uitlokt."
Het ontwikkelen van zo’n veelzijdig decor begint al vroeg in het maakproces. Samen met de decorontwerper bespreekt Meuthen welke thema's centraal staan en welke fysieke mogelijkheden nodig zijn om het verhaal te vertellen. Dansers hebben hier ook altijd een aandeel in.
"Ik begin met gesprekken over het concept. Wat willen we vertellen en waarom? Vervolgens geef ik beelden, foto's en ideeën mee. De ontwerper gaat daarmee aan de slag en zodra er een eerste richting is, kijken de dansers ook mee. Zo groeit alles samen."
Een afbrokkelend fundament
Voor de nieuwe voorstelling Don't Despair heeft dat geleid tot een opvallend decorconcept. Het decor bestaat uit brokstukken van een Grieks standbeeld die zwevend in de ruimte hangen.
"Het gaat om delen van een bestaand standbeeld die uit elkaar zijn gebarsten. De performers kunnen die elementen zelf beïnvloeden: hoger of lager zetten, verplaatsen en met elkaar in beweging brengen. Alles is met elkaar verbonden, waardoor iedere handeling gevolgen heeft voor iets anders. En als toeschouwer zie je dat allemaal gebeuren; je ziet precies wat het effect is wanneer iemand aan een touw trekt of een onderdeel van het decor verplaatst.”
Het beeld geeft meteen een knipoog naar de huidige politieke maatschappij. De brokstukken van het Griekse standbeeld verwijzen naar een van de eerste democratieën uit de geschiedenis. Net als het decor zelf lijkt ook dat fundament niet onaantastbaar. Die onrust loopt als een rode draad door Don't Despair. Thema's als macht, democratie en de kwetsbaarheid van onze maatschappelijke systemen spelen een belangrijke rol in de voorstelling.
"Een neergehaald standbeeld geeft je direct een bepaalde kijkrichting. Het roept vragen op over macht en over de fundamenten van onze samenleving. Tegelijkertijd biedt het de performers enorme fysieke mogelijkheden."
De inspiratie voor Don't Despair komt rechtstreeks voort uit de actualiteit. De voortdurende stroom aan nieuwsberichten over oorlogen, politieke onrust en democratische systemen die onder druk staan, het liet Meuthen niet los.
"Je ziet keer op keer berichten over dreigende oorlogen, over internationaal recht dat niet gerespecteerd wordt en over democratieën die afbrokkelen. Er waren bepaalde fundamenten waarvan we dachten dat ze veilig waren. Nu voelen die ineens heel kwetsbaar. Dat geeft een gevoel van onzekerheid, zeker wanneer je nadenkt over de wereld die je achterlaat voor je kinderen. Zij zullen nooit hetzelfde opgroeien als ons."
Tussen hoop en wanhoop
Toch is Don't Despair geen pessimistische voorstelling. Zoals de titel al prijsgeeft zoekt de voorstelling juist naar een balans tussen wanhoop en hoop.
"Er komen twee kanten naar voren. Aan de ene kant zie je hoe mensen overgeleverd kunnen raken aan chaos. Maar aan de andere kant zijn er ook lichtpunten. Samenwerken, elkaar vertrouwen en elkaar ondersteunen."
De voorstelling krijgt bovendien een extra laag door de muziek. Op het podium staat een zangeres die niet alleen zingt, maar ook live trompet speelt. De speciaal gecomponeerde muziek reageert op wat er gebeurt op de vloer. En niet alleen dat, de zangeres heeft een grotere rol in het geheel.
"Ze levert in de voorstelling als het ware commentaar op de gebeurtenissen. Soms vertegenwoordigt ze ook de media, met alle twijfel die daarbij hoort. Wat is waar? Welke beelden vertrouwen we? Wordt onze mening gekleurd door wat zij ons voorschotelt? Dat zijn vragen die ook in de voorstelling terugkomen."
Vertrouwen in de kracht van de mens
Naast de inhoud speelt de fysieke ervaring van het publiek ook een belangrijke rol. Door de performers op grote hoogte te laten werken en risico's zichtbaar onderdeel te maken van de voorstelling, ontstaat er een directe betrokkenheid met het publiek.
"Ik wil dat bezoekers voelen wat er gebeurt. Wanneer je iemand hoog boven de grond ziet bewegen, dan voel je dat in je eigen lichaam; als dat maar goed gaat! Je zit automatisch op het puntje van je stoel. Dat element van risico verbindt. Je leeft echt mee."
Volgens Meuthen is dat juist in deze tijd belangrijk. In een wereld die steeds digitaler wordt, biedt theater de mogelijkheid om samen iets fysieks en tastbaars te ervaren.
"Het mooiste zou zijn als mensen de zaal uitlopen en van de voorstelling meenemen om weer te durven vertrouwen in de kracht van de mens."
Toegankelijke voorstelling
Voor wie nog nooit een voorstelling van Panama Pictures heeft bezocht, heeft ze dan ook een duidelijke boodschap.
"Onze voorstellingen zijn beeldend en poëtisch. Ze zijn spannend, maar ook toegankelijk. Je hoeft niets van dans en acrobatiek te weten om erin mee te kunnen gaan."
En als ze Don't Despair in één zin moet omschrijven?
"Een aangrijpend machtsspel, hoog in de lucht."
Don’t Despair is vrijdag 19 februari 2027 te zien in Deventer Schouwburg. Bestel je tickets via deze link.